Statiegeld op blikjes en flesjes

Koop je in Nederland een blikje cola of een flesje water, dan betaal je iets extra. Dat extra bedrag staat apart op de kassabon, en het heet statiegeld. Dat geld krijg je terug als je het lege blikje of flesje weer inlevert.

Statiegeld is in Nederland niet nieuw. Op grote plastic flessen, zoals een fles cola van anderhalve liter, zit al heel lang 25 cent statiegeld. Sinds 1 juli 2021 zit er ook 15 cent statiegeld op kleine plastic flesjes met water of frisdrank. En sinds 1 april 2023 zit er 15 cent statiegeld op blikjes.

Waarom wilde de regering eigenlijk statiegeld op kleine flesjes en blikjes? Er lag te veel zwerfafval: lege blikjes en flesjes langs wegen, in parken en in het water. Dieren kunnen zich aan een blikje verwonden of stukjes plastic eten. Door statiegeld is een leeg blikje 15 cent waard, dus wie het weggooit, gooit geld weg.

Werkt het statiegeld? Het doel is dat minstens negen van de tien flessen en blikjes terugkomen. Rijkswaterstaat telde in 2024 ongeveer 70 procent minder flesjes en blikjes in het zwerfafval dan voor het statiegeld. Maar er komen nog niet genoeg flessen en blikjes terug, dus het doel is nog niet gehaald. Volgens de overheid moeten de producenten van dranken daarom meer doen.

Het inleveren is gelukkig niet moeilijk. In bijna elke supermarkt staat een automaat voor lege flessen en blikjes. Je stopt ze er één voor één in, en de automaat leest de streepjescode en het statiegeldlogo. Daarna krijg je meestal een bon. Die bon geef je bij de kassa af, en dan krijg je het geld terug. Je kunt er ook een deel van je boodschappen mee betalen.

Een blikje moet wel heel zijn. Heb je het platgedrukt, dan kan de automaat de streepjescode niet lezen en krijg je geen geld terug. Dat is ook zo bij een flesje zonder etiket, want dan zijn de streepjescode en het statiegeldlogo weg.

Karim werkt in een supermarkt in Utrecht, en hij ziet elke dag mensen bij de automaat. ‘Sommige mensen komen met een volle zak blikjes,’ zegt hij. ‘Die hebben ze na een feest verzameld, of op straat gevonden. Dat is goed voor het milieu en voor hun portemonnee.’

Voor Karim is er ook een minder leuke kant. ‘Als de automaat vol is, moet ik hem leegmaken,’ zegt Karim. ‘Op een drukke zaterdag doe ik dat wel vijf keer.’ Ook sommige klanten klagen over het statiegeld. Ze vinden het lastig om lege blikjes thuis te bewaren en mee te nemen naar de winkel.

Toch is inleveren de moeite waard. Na een verjaardag met 50 lege blikjes krijg je al 7,50 euro terug. ‘Daar koop je een bos bloemen van,’ zegt Karim, ‘of een paar kopjes koffie.’